Konieczność, czytamy w słownikach naukowych, to termin określający sytuację, w której w danych wypadkach coś zawsze zachodzi, inaczej występuje, niezależnie od wszelkich pozostałych okoliczności. Książki filozoficzne zauważają, że konieczność przeciwstawiana jest zwykle przypadkowości, możliwości lub wolności. Przypadkowe jest bowiem to, co w danych warunkach „zajść może, lecz nie musi”, a więc może zajść lub może nie zajść. Księgarnie internetowe w sprzedaży posiadają literaturę, w której dawne metafizyczne koncepcje przypadku i konieczności przyjmowały określenia wiodące do sztywnego mechanicznego podziału zjawisk na konieczne i przypadkowe. Zjawiska konieczne to te, które mają przyczyny, zjawiska przypadkowe, to zjawiska, które przyczyn nie mają są to tak zwane absolutne przypadki.W świetle współczesnej, dialektycznej koncepcji konieczności i przypadku okazuje się, że zjawiska,pod pewnym względem, konieczne są zarazem ,pod pewnym innym względem,przypadkowe, a zjawiska przypadkowe są zarazem konieczne. Książki filozoficzne rozszerzają te rozważania o stwierdzenie, że każde zjawisko jest jednocześnie konieczne i przypadkowe, ale w odniesieniu do odmiennych warunków, na przykład względem swojej przyczyny całkowitej, to jest przyczyny łącznie z warunkami, w których dane zjawisko zachodzi, każde zjawisko jest konieczne, gdyż ilekroć ona się pojawi, tylekroć zajdzie to zjawisko. Jednocześnie względem innych warunków, których spełnienie nie wystarcza do zajścia danego zjawiska, jest ono przypadkowe, gdyż ich występowanie nie pociąga zajścia tego zjawiska. Okazuje się też, że w określonych warunkach istnieje możliwość przejścia zjawisk koniecznych,pod danym względem, w przypadkowe i odwrotnie. Takie dialektyczne i zarazem oparte na zasadzie determinizmu stanowisko pozwala zrozumieć, dlaczego nie istnieją „absolutne przypadki” czy „absolutna wolność”, a także dlaczego masowe zjawiska przypadkowe również podlegają prawom statystycznym, wyrażającym zawsze pewne konieczne więzi lub tendencje torujące sobie niejako drogę poprzez przypadki. Słowniki naukowe pokazują, że z drugiej strony nie istnieje również „czysta konieczność”, gdyż to, co konieczne przejawia się przez to, co przypadkowe i w nim znajduje swoje uzupełnienie. Podobnie okazuje się, że nie istnieje antynomia, czyli nierozwiązalna sprzeczność między wolnością a koniecznością.W książkach dostępnych w księgarniach internetowych przeczytamy, że dwa te pojęcia nie tylko nie wykluczają się, lecz dialektycznie warunkują, istnienie konieczności okazuje się nieodzownym warunkiem wolności. Prowadzi to do odrzucenia religijnego pojęcia „czystej” czy „absolutnej” wolności, absolutnej wolnej woli, niezależnej od wszelkich przyczyn, warunków czy praw, woli rozumianej jako zjawisko pozbawione wszelkiej naturalnej — przyrodniczej czy społecznej determinacji. Nie jest więc prawdą, że sfera przyrody to sfera konieczności, zaś dziedzina społeczeństwa to sfera wolności. Konieczność społeczna, czyli historyczna, różni się wszakże istotnie w pewnym punkcie od konieczności przyrodniczej. Pierwsza przejawia się w działalności historycznej ludzi, w działalności człowieka tworzącego historię, druga natomiast jest od owych działań na ogół niezależna. Nieuwzględnianie tej różnicy prowadzi do fatalizmu. W rzeczywistości jednak jest inaczej. Konieczność zajścia danego zjawiska społecznego nie na tym polega, że zajdzie ono niezależnie od tego, co ludzie będą czynić, lecz na tym, że warunki, w jakich ludzie żyją i obiektywne prawa, jakim działalność ich podlega, tak ukierunkowują ich działalność, że jej rezultatem będzie właśnie wystąpienie tego zjawiska.

17.lipca.2008 :: Edukacja, Sklepy